Dozór elektroniczny – jak uzyskać zgodę na odbywanie kary poza więzieniem

Kto może ubiegać się o dozór elektroniczny?

O dozór elektroniczny może ubiegać się skazany, wobec którego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 1 roku i 6 miesięcy. Dotyczy to zarówno pojedynczego wyroku, jak i sumy kilku kar niepodlegających łączeniu.

Sąd penitencjarny może udzielić zezwolenia na SDE, jeśli łącznie spełnione są następujące warunki:

Warunki dotyczące kary:

• orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 1 roku i 6 miesięcy, albo
• orzeczono karę w wymiarze niższym niż 3 lata, a do odbycia w zakładzie karnym pozostało nie więcej niż 6 miesięcy,
• skazany nie popełnił przestępstwa w warunkach recydywy szczególnej (art. 64 § 2 KK), nie działał w zorganizowanej grupie przestępczej (art. 65 KK) ani nie popełnił przestępstwa o charakterze terrorystycznym.

Warunki dotyczące osoby i miejsca:

• skazany ma określone, stałe miejsce pobytu,
• wszystkie pełnoletnie osoby zamieszkujące z nim w jednym lokalu wyrażą pisemną zgodę na wykonywanie kary w tej formie,
• w miejscu zamieszkania istnieją warunki techniczne pozwalające na instalację urządzeń monitorujących,
• odbywanie kary w SDE nie stoi na przeszkodzie osiągnięciu celów kary.

Dozór elektroniczny mogą uzyskać także osoby skazane na zastępczą karę pozbawienia wolności – orzeczoną za niezapłaconą grzywnę lub niewykonaną karę ograniczenia wolności.

Osoby już osadzone w zakładzie karnym też mogą złożyć wniosek. Sąd oceni wówczas ich dotychczasowe zachowanie i postawę. Przy karach nieprzekraczających 4 miesięcy decyzję może podjąć komisja penitencjarna – w terminie 14 dni od wpływu wniosku.

Planowane zmiany w przepisach

Trwają prace legislacyjne nad nowelizacją Kodeksu karnego wykonawczego (projekt UD397), która przewiduje zwiększenie limitu „pozostałej do odbycia kary” z 6 miesięcy do 1 roku i 6 miesięcy – w przypadku kar niższych niż 3 lata. Gdyby te zmiany weszły w życie, z dozoru elektronicznego mogłoby skorzystać więcej osób, które rozpoczęły już odbywanie kary w zakładzie karnym. Na dzień publikacji tej strony nowelizacja nie została jeszcze uchwalona i nie obowiązuje – podane wyżej limity odzwierciedlają aktualny stan prawny.

Jak złożyć wniosek o dozór elektroniczny?

Wniosek o dozór elektroniczny składa się na piśmie do sądu penitencjarnego, w którego okręgu skazany przebywa. Dla osób zamieszkałych w Lesznie i okolicach właściwy jest Sąd Okręgowy w Poznaniu.

Wniosek może złożyć sam skazany, jego obrońca (adwokat lub radca prawny), prokurator, sądowy kurator zawodowy albo dyrektor zakładu karnego. Sąd powinien wydać postanowienie w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku.

Co powinien zawierać wniosek?

Sam formularz wniosku jest prosty – wzory są dostępne na stronach sądów. Ale to nie formularz decyduje o wyniku sprawy. Decyduje uzasadnienie.

Sąd penitencjarny musi ocenić, czy wykonanie kary w systemie dozoru elektronicznego pozwoli na osiągnięcie celów kary – wychowawczych, zapobiegawczych i sprawiedliwościowych. Uzasadnienie wniosku powinno przekonać sąd, że skazany:

• prowadzi ustabilizowane życie (praca, rodzina, zobowiązania),
• nie stanowi zagrożenia dla porządku publicznego,
• ma konkretny plan na czas odbywania kary – i że ten plan sprzyja resocjalizacji,
• przestrzeganie harmonogramu dozoru nie będzie problemem.

Do wniosku warto dołączyć dokumenty: zaświadczenie od pracodawcy, umowę najmu lub akt własności lokalu, pisemne zgody pełnoletnich domowników, ewentualne dokumenty medyczne lub zaświadczenia o leczeniu. Im lepiej udokumentujesz swoją sytuację, tym większe szanse na pozytywną decyzję.

Złożenie wniosku nie wstrzymuje obowiązku stawienia się w zakładzie karnym, jeśli otrzymasz wezwanie. Jeśli Twoja sytuacja na to pozwala – złóż wniosek jak najszybciej po uprawomocnieniu się wyroku, zanim trafisz do zakładu karnego.

Jak pomagamy przy dozorze elektronicznym

Adwokat Przemysław Pogorzelski prowadzi sprawy karne w naszej Kancelarii od ponad 12 lat – w tym postępowania karne wykonawcze, takie jak wnioski o dozór elektroniczny, warunkowe przedterminowe zwolnienie czy odroczenie kary. Nasza pomoc obejmuje:

Analizę szans – na konsultacji ocenimy, czy Twoja kara i sytuacja osobista pozwalają na ubieganie się o SDE. Powiemy wprost, jakie masz szanse – i czy warto składać wniosek.

Przygotowanie wniosku z uzasadnieniem – to nie jest „wypełnienie formularza”. Uzasadnienie budujemy tak, żeby odpowiadało na pytania, które zadaje sobie sąd penitencjarny: czy cele kary zostaną osiągnięte, czy skazany ma plan na życie w warunkach dozoru, czy istnieje ryzyko powrotu do przestępstwa.

Skompletowanie dokumentów – pomagamy zebrać zaświadczenia od pracodawcy, zgody domowników, dokumenty potwierdzające tytuł prawny do lokalu i inne materiały, które wzmacniają wniosek.

Reprezentację na posiedzeniu sądu – obecność adwokata na posiedzeniu daje możliwość ustnego uzasadnienia wniosku i odpowiedzi na pytania sądu.

Pomoc po odmowie – jeśli sąd odmówi, przeanalizujemy uzasadnienie postanowienia i zaproponujemy dalsze kroki: zażalenie lub ponowny wniosek z uzupełnioną argumentacją.

Koszt konsultacji wstępnej to do 400 zł. Na spotkaniu ocenimy sytuację i przedstawimy wycenę przygotowania wniosku.

Na co uważać na dozorze elektronicznym

Uzyskanie zgody na dozór to dopiero początek. Skazany musi przestrzegać ścisłych zasad – a ich naruszenie może skończyć się uchyleniem dozoru i skierowaniem do zakładu karnego. Pamiętaj o kilku rzeczach:

Harmonogram to nie sugestia. Sąd wyznacza precyzyjne godziny, w których musisz być w domu. Spóźnienie – nawet kilkuminutowe – jest rejestrowane i przekazywane sądowi. Jednorazowy incydent nie musi oznaczać natychmiastowego uchylenia dozoru, ale powtarzające się naruszenia – tak.

Nie zmieniaj miejsca zamieszkania bez zgody sądu. Jeśli musisz się wyprowadzić – z powodu rozstania, eksmisji czy zmiany pracy – najpierw złóż wniosek o zmianę miejsca wykonywania kary. Samowolna zmiana adresu może doprowadzić do uchylenia dozoru, nawet jeśli miałeś ku temu ważne powody.

Nie uszkadzaj opaski. Nadajnik jest chroniony przepisami prawa. Próba zdjęcia, uszkodzenia lub manipulacji przy urządzeniu oznacza naruszenie obowiązków i może skutkować odpowiedzialnością karną.

Alkohol – zachowaj ostrożność. Sam fakt spożycia alkoholu nie zawsze jest wprost zakazany (zależy to od obowiązków nałożonych przez sąd). Ale picie może prowadzić do łamania harmonogramu, konfliktów z domownikami i zachowań, które dadzą sądowi powód do uchylenia dozoru. Bezpieczniej jest nie ryzykować.

Współpracuj z kuratorem. Odbieraj telefony, stawiaj się na spotkania, informuj o zmianach w swoim życiu. Dobry kontakt z kuratorem działa na Twoją korzyść.

Najważniejsze: jeśli sąd uchyli zezwolenie na dozór elektroniczny, ponowne udzielenie zezwolenia w tej samej sprawie jest niedopuszczalne. To oznacza, że utrata dozoru jest ostateczna – nie da się „spróbować jeszcze raz” w odniesieniu do tej samej kary. Dlatego przestrzeganie zasad w trakcie dozoru jest tak istotne.

Jeśli pojawią się problemy – zmiana pracy, konieczność wyprowadzki, choroba – skontaktuj się z nami zanim podejmiesz jakiekolwiek działania na własną rękę. Pomożemy przygotować odpowiedni wniosek do sądu.

Co, jeśli sąd odmówi dozoru elektronicznego?

Odmowa nie musi być końcem sprawy. Od postanowienia sądu penitencjarnego przysługuje zażalenie – składa się je w terminie 7 dni od ogłoszenia lub doręczenia postanowienia.

Jeśli zażalenie nie przyniesie rezultatu – można złożyć ponowny wniosek, ale nie wcześniej niż po upływie 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o odmowie. Ponowny wniosek ma sens wtedy, gdy zmieni się Twoja sytuacja – np. znajdziesz pracę, zmienisz miejsce zamieszkania, ukończysz terapię, uzyskasz nowe dokumenty.

Przeanalizujemy uzasadnienie odmowy i wskażemy, co warto zmienić. Często problemem nie jest sytuacja skazanego, a sposób jej przedstawienia sądowi – zbyt ogólne uzasadnienie, brak dokumentów, niepowiązanie argumentów z celami kary.