Odpowiedzialność zarządu za długi spółki z o.o. – kiedy prezes odpowiada prywatnym majątkiem

Tak – jako członek zarządu spółki z o.o. możesz odpowiadać za jej długi swoim prywatnym majątkiem. Odpowiedzialność ta obejmuje zobowiązania wobec kontrahentów, zaległości podatkowe i składki ZUS. Ale w wielu sytuacjach to ryzyko da się ograniczyć lub wyłączyć – pod warunkiem, że zareagujesz odpowiednio wcześnie.

Poniżej wyjaśniamy, kiedy powstaje odpowiedzialność zarządu, jakie masz możliwości obrony i kiedy konieczna jest konsultacja z prawnikiem.

Trzy reżimy odpowiedzialności – cywilny, podatkowy, karny

Odpowiedzialność zarządu za długi spółki z o.o. funkcjonuje w trzech równoległych reżimach prawnych. Każdy z nich ma odrębne przesłanki, inny tryb dochodzenia i inne terminy.

Odpowiedzialność wobec wierzycieli – art. 299 KSH

Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, wierzyciel może pozwać członków zarządu o zapłatę całego długu z ich prywatnego majątku. Odpowiedzialność ta ma charakter subsydiarny (wierzyciel sięga do zarządu dopiero po spółce) i solidarny (pozwać można każdego członka zarządu – niezależnie od podziału obowiązków w firmie).

Oznacza to, że wierzyciel najpierw musi uzyskać tytuł egzekucyjny wobec spółki (np. prawomocny wyrok), wszcząć egzekucję i dopiero po jej bezskuteczności może skierować pozew przeciwko zarządowi. Roszczenie przedawnia się po trzech latach od bezskuteczności egzekucji.

Prowadzimy sprawy z art. 299 KSH po obu stronach – w około 80% przypadków reprezentujemy wierzyciela pozywającego członka zarządu, w 20% bronimy zarządcę przed takim pozwem. To doświadczenie po stronie powodowej daje nam wiedzę o argumentach i strategiach, z którymi zarządca musi się mierzyć w obronie.

Odpowiedzialność za zaległości podatkowe i ZUS – art. 116 Ordynacji podatkowej

Za zaległości podatkowe i składkowe spółki z o.o. członkowie zarządu odpowiadają solidarnie, całym swoim prywatnym majątkiem. Odpowiedzialność ta powstaje na mocy decyzji administracyjnej – nie wymaga pozwu sądowego.

Organ podatkowy lub ZUS może wydać decyzję o odpowiedzialności zarządu, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a zaległość powstała w okresie pełnienia funkcji. Decyzja musi być wydana w ciągu pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość.

Radca prawny dr Jakub Terlega prowadzi sprawy o odpowiedzialność podatkową zarządu. Wygrywaliśmy sprawy o uchylenie decyzji obciążających członków zarządu – zarówno na etapie odwołania, jak i przed sądem administracyjnym.

Odpowiedzialność karna – art. 586 KSH

Członek zarządu, który nie złoży wniosku o ogłoszenie upadłości mimo powstania ku temu ustawowych przesłanek, popełnia przestępstwo zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności do roku. To przestępstwo umyślne – karane jest zarówno całkowite zaniechanie, jak i złożenie wniosku po terminie.

Prowadziliśmy sprawy z art. 586 KSH zarówno po stronie wierzyciela (zawiadomienie o przestępstwie), jak i po stronie członka zarządu (obrona). Tego typu sprawa łączy prawo karne z prawem upadłościowym – dlatego opracowuje ją adwokat Przemysław Pogorzelski we współpracy z radcą prawnym Karoliną Sobańską-Majsnerowską.

Koordynator Praktyki

Karolina Sobańska-Majsnerowska

Radca Prawny

Kancelaria Peljan Czwojda Pogorzelski Kopacz

k.sobanska@kancelariapeljan.pl
(+48) 731 61 61 37

Jak zarząd może uwolnić się od odpowiedzialności

Członek zarządu może uniknąć odpowiedzialności za długi spółki, jeśli wykaże spełnienie jednej z trzech przesłanek egzoneracyjnych: złożenie wniosku o upadłość we właściwym czasie, brak winy w niezłożeniu wniosku albo brak szkody po stronie wierzyciela. Ciężar dowodu spoczywa na zarządzie – to zarządca musi udowodnić, że spełnił warunki zwolnienia.

„Właściwy czas” – termin 30 dni

Prawo upadłościowe nakłada na zarząd obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni od dnia, w którym spółka stała się niewypłacalna. Dochowanie tego terminu jest przesłanką zwolnienia z odpowiedzialności zarówno na gruncie art. 299 KSH, jak i art. 116 Ordynacji podatkowej.

Ustalenie, czy wniosek złożono „we właściwym czasie”, opiera się na dokumentach księgowych – księgach rachunkowych, deklaracjach CIT i VAT, rachunku przepływów pieniężnych. Sądy podchodzą do tego restrykcyjnie – typowo powołuje się biegłego sądowego z zakresu rachunkowości, którego opinia ma bardzo istotne, niekiedy decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Dlatego dokumentowanie sytuacji finansowej firmy na bieżąco – protokoły posiedzeń zarządu, analizy płynnościowe, korespondencja z księgowością – może później przesądzić o zwolnieniu z odpowiedzialności.

Kiedy skontaktować się z prawnikiem

Z prawnikiem warto porozmawiać, zanim sytuacja wymknie się spod kontroli – gdy spółka zaczyna mieć trudności z regulowaniem zobowiązań na bieżąco.

Z naszego doświadczenia wynika, że członkowie zarządu przychodzą najczęściej na jednym z dwóch etapów. Część zgłasza się wyprzedzająco – widzi, że w firmie źle się dzieje, i chce zabezpieczyć swoją pozycję, zanim pojawią się formalne roszczenia. Ale znacznie częściej Klient przychodzi już po wszczęciu postępowania, po otrzymaniu decyzji organu podatkowego albo po doręczeniu pozwu z art. 299 KSH.

Gdy Klient przychodzi na tym etapie, „właściwy termin” na złożenie wniosku o upadłość zwykle już minął. To nie oznacza, że nie da się prowadzić skutecznej obrony – ale wymaga budowania jej na innej przesłance i dokładnej analizy dokumentacji finansowej spółki.

Niezależnie od etapu, na którym jesteś – im wcześniej się zgłosisz, tym więcej masz opcji.

Terminy i koszty – zestawienie

Trzy reżimy odpowiedzialności zarządu różnią się nie tylko podstawą prawną, ale też terminami i konsekwencjami:

 Cywilny (art. 299 KSH)Podatkowy (art. 116 OP)Karny (art. 586 KSH)
Trybpozew sądowy wierzycieladecyzja organu podatkowego/ZUSpostępowanie karne
Charaktersubsydiarny, solidarnysolidarny, osobistykarny, umyślny
Termin3 lata od bezskuteczności egzekucji5 lat od końca roku powstania zaległościna zasadach ogólnych prawa karnego
Sankcjazapłata długu spółki z prywatnego majątkuzapłata zaległości z prywatnego majątkugrzywna, ograniczenie wolności, pozbawienie wolności do 1 roku

Opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości spółki wynosi 1 000 zł, a zaliczka na wydatki postępowania – orientacyjnie od 5 000 do 10 000 zł.

Konsultacja wstępna w Kancelarii kosztuje do 400 zł. Na spotkaniu ocenimy Twoją sytuację i wskażemy, jakie masz realne opcje.

Jak Kancelaria może pomóc

Odpowiedzialność zarządu za długi spółki leży na styku prawa upadłościowego, podatkowego i karnego. U nas te kompetencje są w jednym zespole.

Radca prawny Karolina Sobańska-Majsnerowska prowadzi sprawy upadłościowe i restrukturyzacyjne – w tym składanie wniosków o upadłość zabezpieczających zarząd przed przyszłymi roszczeniami. Radca prawny dr Jakub Terlega zajmuje się odpowiedzialnością podatkową zarządu – odwołaniami od decyzji, skargami do WSA i współpracą z doradcami podatkowymi. Adwokat Przemysław Pogorzelski prowadzi wątek karny – obronę w sprawach z art. 586 KSH i reprezentację w postępowaniach przygotowawczych.

Reprezentujemy zarówno zarządców broniących się przed roszczeniami, jak i wierzycieli dochodzących należności od członków zarządu – wiemy, jakich argumentów użyje druga strona, bo sami z nich korzystamy.

Chcesz omówić swoją sytuację? Umów konsultację – przeanalizujemy dokumentację i zaproponujemy strategię działania.

Na co zwrócić uwagę

Kilka rzeczy, o które warto zadbać – niezależnie od tego, czy Twoja spółka ma dziś problemy, czy nie:

Nie ignoruj korespondencji z urzędu skarbowego i ZUS. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania to sygnał, że organ rozważa decyzję o Twojej osobistej odpowiedzialności – i czas na reakcję jest ograniczony.

Nie podejmuj ruchów majątkowych bez konsultacji z prawnikiem. Darowizny, podziały majątku czy sprzedaż nieruchomości tuż przed wszczęciem egzekucji mogą być później kwestionowane – zarówno przez syndyka, jak i przez wierzycieli.

Dokumentuj decyzje zarządu. Protokoły posiedzeń, analizy finansowe i korespondencja z księgowością to materiał, po który sięgnie biegły sądowy – i który może przesądzić o Twojej odpowiedzialności lub jej braku.

Rezygnacja z funkcji nie chroni automatycznie. Odpowiedzialność obejmuje zobowiązania, które powstały w okresie pełnienia funkcji – pozew lub decyzja mogą dotrzeć do Ciebie wiele miesięcy po odejściu z zarządu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę odpowiadać za długi spółki, z której odszedłem kilka lat temu?

Tak. Odpowiedzialność z art. 299 KSH obejmuje zobowiązania powstałe w okresie pełnienia funkcji w zarządzie – niezależnie od tego, kiedy wierzyciel złoży pozew. Roszczenie przedawnia się po trzech latach od stwierdzenia bezskuteczności egzekucji wobec spółki, a nie od dnia rezygnacji z funkcji.

Wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego we właściwym czasie może stanowić przesłankę zwolnienia z odpowiedzialności – analogicznie do złożenia wniosku o upadłość. Ale samo otwarcie restrukturyzacji nie oznacza automatycznej ochrony – liczy się moment, w którym zarząd podjął działania.

Tak – na podstawie prawomocnej decyzji o odpowiedzialności podatkowej wydanej w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej. Egzekucja może objąć rachunek bankowy, wynagrodzenie, nieruchomości i inne składniki majątku prywatnego członka zarządu. Od decyzji przysługuje odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego.

Roszczenie wierzyciela wobec członka zarządu przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. To termin liczony od bezskuteczności egzekucji, nie od dnia powstania długu ani od dnia rezygnacji z zarządu.

Na pierwszym spotkaniu potrzebujemy przede wszystkim dokumentów księgowych spółki – ksiąg rachunkowych, deklaracji podatkowych (CIT, VAT) i rachunku przepływów pieniężnych. W toku pracy zakres dokumentacji jest ustalany indywidualnie, w zależności od specyfiki sprawy i reżimu odpowiedzialności, z którym mamy do czynienia.

Umów konsultację

Otrzymałeś pozew, decyzję podatkową albo widzisz, że sytuacja finansowa spółki zmierza w złym kierunku? Umów konsultację – ocenimy Twoją sytuację i pokażemy, jakie masz opcje.

Powiązane usługi