Decyzja środowiskowa – kiedy jest wymagana i jak ją uzyskać

Kto wydaje decyzję środowiskową

Organem właściwym do wydania decyzji jest – w zależności od rodzaju i lokalizacji przedsięwzięcia – wójt, burmistrz lub prezydent miasta, regionalny dyrektor ochrony środowiska (RDOŚ), Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, starosta lub dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych.

Dla większości inwestycji realizowanych przez przedsiębiorców z Wielkopolski organem I instancji będzie wójt lub burmistrz właściwej gminy. Przy przedsięwzięciach zawsze znacząco oddziałujących na środowisko – na przykład dużych instalacjach przemysłowych czy elektrowniach – decyzję wydaje RDOŚ. Od decyzji organu I instancji przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (w przypadku decyzji wójta/burmistrza) lub do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (w przypadku decyzji RDOŚ).

Jak przebiega postępowanie – krok po kroku

Procedura uzyskania decyzji środowiskowej składa się z kilku etapów. Tempo zależy od skali przedsięwzięcia, lokalizacji i tego, czy pojawią się sprzeciwy.

Krok 1. Złożenie wniosku. Inwestor składa wniosek o wydanie decyzji wraz z Kartą Informacyjną Przedsięwzięcia (KIP) lub raportem o oddziaływaniu na środowisko. Do wniosku dołącza kopię mapy ewidencyjnej, wypis z rejestru gruntów, pełnomocnictwo (jeśli działa przez pełnomocnika) oraz dowód uiszczenia opłaty skarbowej.

Krok 2. Screening – czy wymagana jest pełna ocena. Organ sprawdza, czy dla danego przedsięwzięcia trzeba przeprowadzić ocenę oddziaływania na środowisko. W przypadku przedsięwzięć zawsze znacząco oddziałujących – OOŚ jest obowiązkowa. Przy przedsięwzięciach potencjalnie oddziałujących organ wydaje postanowienie: albo nakazuje sporządzenie raportu OOŚ, albo odstępuje od tego obowiązku.

Krok 3. Raport OOŚ (jeśli wymagany). Jeśli organ nałoży obowiązek przeprowadzenia oceny, postępowanie zostaje zawieszone do czasu przedłożenia raportu. Raport to dokument liczący od kilkudziesięciu do kilkuset stron – zawiera analizy emisji, hałasu, wpływu na wody i przyrodę, opis wariantów przedsięwzięcia i proponowane środki ograniczające oddziaływanie. Przygotowuje go wyspecjalizowana firma konsultingowa we współpracy z inwestorem.

Krok 4. Udział społeczeństwa i uzgodnienia. Przy przedsięwzięciach wymagających raportu organ przeprowadza postępowanie z udziałem społeczeństwa – podaje do publicznej wiadomości informację o prowadzonym postępowaniu, a każdy może składać uwagi i wnioski w ciągu 30 dni. Równolegle organ występuje o opinie do RDOŚ, inspekcji sanitarnej i Wód Polskich.

Krok 5. Wydanie decyzji. Po zebraniu materiału organ wydaje decyzję – pozytywną (z ewentualnymi warunkami) lub odmowną.

Różnica między kodeksowym terminem (1–2 miesiące) a rzeczywistym czasem (6–12 miesięcy) wynika z konieczności uzyskania opinii od kilku organów, sporządzenia raportu OOŚ i przeprowadzenia procedury z udziałem społeczeństwa. W harmonogramie inwestycji warto liczyć się z dłuższym wariantem.

Odwołanie od decyzji środowiskowej

Od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przysługuje odwołanie w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, do organu II instancji – Samorządowego Kolegium Odwoławczego lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Organ odwoławczy może utrzymać decyzję w mocy, uchylić ją lub zmienić.

Odwołanie może wnieść każda strona postępowania – inwestor, właściciele nieruchomości w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, a także organizacje ekologiczne. Organizacja ekologiczna ma prawo uczestniczyć w postępowaniu odwoławczym na prawach strony nawet wtedy, gdy nie brała udziału w postępowaniu I instancji – pod warunkiem, że prowadzi działalność statutową w zakresie ochrony środowiska od co najmniej 12 miesięcy.

Aby odwołanie było skuteczne, powinno wskazywać konkretne uchybienia proceduralne, błędy w analizie oddziaływania na środowisko lub naruszenie interesu strony – a nie ograniczać się do ogólnego sprzeciwu. W praktyce dużą rolę odgrywają opinie biegłych i ekspertyzy środowiskowe, które potwierdzają lub podważają wnioski z raportu OOŚ.

Jeśli odwołanie nie przyniesie rezultatu, przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a następnie skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postępowanie odwoławcze trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy; postępowanie przed WSA – od 4 do 6 miesięcy; postępowanie przed NSA – od roku do nawet 3 lat.

Tę procedurę znamy od obu stron. Reprezentujemy inwestorów, którzy bronią uzyskanej decyzji, i właścicieli nieruchomości, którzy chcą zaskarżyć decyzję zezwalającą na uciążliwą inwestycję w sąsiedztwie.

Jak Kancelaria może pomóc

Kancelaria Peljan Czwojda Pogorzelski Kopacz wspiera Klientów na każdym etapie procedury środowiskowej – zarówno inwestorów ubiegających się o decyzję, jak i strony, które chcą ją zakwestionować.

Radca prawny dr Jakub Terlega prowadzi sprawy środowiskowe od 2019 r. – w tym postępowania dotyczące ferm drobiu, chlewni, instalacji fotowoltaicznych i obiektów do biologicznego przetwarzania odpadów. Radca prawny dr Michał Peljan wnosi doświadczenie z dużych projektów infrastrukturalnych o wymiarze środowiskowym – autostrad A1 i A2, lotnisk, linii kolejowych i bloków energetycznych.

To, że prowadzimy sprawy z obu stron procedury – i po stronie inwestora, i po stronie społeczności kwestionujących inwestycję – daje nam wgląd w to, gdzie organy popełniają błędy, jakich argumentów używają przeciwnicy i jak przygotować dokumentację, która będzie odporna na odwołanie.

Przy sprawach wymagających ekspertyz ornitologicznych, botanicznych czy odpadowych współpracujemy z biegłymi z zakresu ochrony środowiska, którzy przygotowują opinie na potrzeby postępowań przed organami i sądami administracyjnymi.

Sprawy środowiskowe prowadzimy na terenie całej Wielkopolski, Dolnego Śląska i dalej – procedura administracyjna opiera się na dokumentach, więc nie zawsze konieczne są oględziny w terenie.

Na co zwrócić uwagę

Sprawdź klasyfikację przedsięwzięcia przed zakupem działki. Błędna ocena, że inwestycja nie wymaga decyzji środowiskowej, może oznaczać unieważnienie późniejszego pozwolenia na budowę. Progi powierzchniowe, kategorie przedsięwzięć i wymogi różnią się w zależności od lokalizacji (tereny chronione vs. pozostałe) i aktualnego brzmienia rozporządzenia.

Zadbaj o jakość dokumentacji. Lakoniczna Karta Informacyjna Przedsięwzięcia może skłonić organ do nałożenia obowiązku sporządzenia pełnego raportu OOŚ – co wydłuża procedurę o miesiące. Z kolei niedostatki raportu mogą stać się podstawą skutecznego odwołania przez przeciwników inwestycji.

Licz z 6–12 miesiącami, nie z kodeksowym terminem. Różnica między przepisowym miesiącem a rzeczywistym czasem uzyskania decyzji wynika z wieloetapowości procedury – opinii, uzgodnień, udziału społeczeństwa. Uwzględnij to w harmonogramie inwestycji i w rozmowach z bankiem finansującym.

Monitoruj zmiany przepisów. Rozporządzenie określające katalog przedsięwzięć i progi było nowelizowane kilkukrotnie. Opieranie się na nieaktualnych opracowaniach może prowadzić do błędnej klasyfikacji inwestycji.

Oceń ryzyko odwołania. Inwestycje na terenach wrażliwych społecznie – blisko zabudowy mieszkaniowej, na obszarach przyrodniczo cennych, w regionach z aktywnymi organizacjami ekologicznymi – są szczególnie narażone na zaskarżenie. Warto to uwzględnić już na etapie planowania.